วันนี้ ได้มีโอกาสไปเข้าร่วมการสัมมนาเกี่ยวกับ Opensource ที่องค์กรรัฐและเอกชนหลายแห่งร่วมกันจัด นับว่าเป็นการสัมมนาที่มีเนื้อหาเข้มข้น ให้ความรู้อย่างมากมาย แต่วันนี้ขอยกมาเพียงประเด็นเดียวก่อน

สิ่งหนึ่งที่บรรดานักนิยม Opensource ชอบยกเป็นข้ออ้าง คือ เรื่องการเปิดเผย Source Code อันจะทำให้สามารถเอาไปดัดแปลแก้ไขให้ดีขึ้น และตรงตามความต้องการได้มากขึ้น หลายคนรวมทั้งตัวผมเองคงจะเคยมีคำถามอย่างที่ตั้งเป็นชื่อเรื่องไว้ ว่าถ้าฉันไม่รู้เรื่องการเขียนโปรแกรมเลย หรือถึงรู้บ้างก็ไม่ได้รู้ภาษาที่เขาใช้เขียน Opensource อันนั้นๆ แถมโปรแกรมที่ทำออกมามันก็ใช้งานดีอยู่แล้ว ไม่เห็นจะต้องรู้ต้องมี Source Code ไปเพื่ออะไรเลย

มาวันนี้ได้รับคำตอบ (แม้จะไม่ได้ลุกขึ้นถามวิทยากร) แล้วว่าเพื่อความโปร่งใสชัดเจนว่า โปรแกรมที่ใช้อยู่นั้น ไม่ว่าจะฟรีหรือเสียตังค์เท่าไหร่ก็ตาม มันทำงานได้ตามที่อวดอ้างสรรพคุณไว้จริงๆ ไม่ขาดไม่เกิน

เพื่อไม่ให้กระทบคนอื่นแม้โดยไม่ตั้งใจ ขอยกตัวอย่างสมมติจากตัวเองซึ่งก็ทำโปรแกรมอยู่บ้างเหมือนกัน คือโปรแกรมโหราศาสตร์ยูเรเนียน นามว่า Virgo ที่นักโหราศาสตร์ยูเรเนียนหลายท่านใช้กันอยู่

ทุกวันนี้เป็นการขายโปรแกรมอย่างที่คนอื่นเขาขายกันทั่วไป คือขายเป็นโปรแกรมที่คอมไพล์เรียบร้อยแล้ว และอยู่ด้วยความไว้เนื้อเชื่อใจกันว่าโปรแกรมนี้มันทำงานแค่การผูกดวงและวิเคราะห์ดวงตามหลักโหราศาสตร์ยูเรเนียนตามที่คู่มือบอกไว้จริงๆ ไม่มีอะไรขาดเกิน

แต่มาในยุคนี้ ยุคที่มีการโจรกรรมทางอิเล็คทรอนิกส์กันดาดดื่น ถ้าเกิดมีใครสงสัยขึ้นมาล่ะว่า โปรแกรมผมแอบหมกเม็ดอะไรไว้หรือเปล่า เช่น แอบดักจับและขโมยข้อมูลอะไรของผู้ใช้ส่งให้ผมทางอินเตอร์เน็ตหรือเปล่า หรือแอบตั้งเวลาให้โปรแกรมหมดอายุเมื่อใช้งานไปสักระยะ พอผู้ใช้แจ้งมาก็จะได้ฉวยโอกาสเรียกค่าต่ออายุหรือขายเวอร์ชันใหม่หรือเปล่า ฯลฯ

ถ้าผมทำโปรแกรมในแนวคิดของ Opensource (ซึ่งสามารถขายเอาเงินได้ ไม่ใช่ต้องแจกฟรีเสมออย่างที่บางคนเข้าใจ รายละเอียดอยู่นอกประเด็นของบทความนี้) Source Code ที่เปิดเผยออกไปจะเป็นตัวช่วยยืนยันว่าไม่ได้มีอะไรหมกเม็ดอย่างนั้นจริงๆ แม้ User ธรรมดาระดับตาสีตาสาพึ่งหัดคลิกเม้าส์จะตรวจสอบเองไม่ได้ ก็เอาไปให้คนที่เขารู้ช่วยตรวจสอบได้

ในโลกแห่งความเป็นจริง คงไม่มีใครระแวงโปรแกรมโหราศาสตร์กันขนาดนั้น แต่โปรแกรมอื่นๆ ล่ะ อย่างเช่น Opensource ที่จะต้องเอามาใช้ในการทำ e-commerce นั้น ความปลอดภัยและน่าเชื่อถือเกี่ยวกับข้อมูลของผู้ใช้อินเตอร์เน็ตทั้งตัวเจ้าของเว็บเองและผู้ชมเว็บทั้งหลายเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้แน่นอน

ฝากไว้เป็นความรู้ครับ ว่าการเปิดเผย Source Code ไม่ใช่แค่การพัฒนาต่อยอดกันในหมู่ผู้รู้เท่านั้น แต่เพื่อความโปร่งใสในการใช้งานด้วย