วันนี้ ทางผอ.ผมได้เรียกเอกชนรายหนึ่งมาสาธิตและพูดคุยเกี่ยวกับระบบงานการเบิกเบี้ยประชุมที่เขาพึ่งรับจ้างทำให้ทางวุฒิสภาเสร็จมาได้ระยะหนึ่งแล้ว เพื่อที่จะนำมาปรับใช้กับที่ทำงานผม (สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ) ด้วยความหวังว่าน่าจะทำได้ฟรี เพราะเป็นงานในลักษณะเดียวกัน และผู้แนะนำก็สนิทกันกับทั้งฝ่ายเราและฝ่ายเอกชนที่ว่า ทางฝ่ายเขาก็ตั้งใจสาธิตและอธิบายเป็นอย่างดีโดยไม่ได้มีการต่อรองอะไร ทางฝ่ายเราต่างหากที่รู้สึกเห็นใจทางเขาว่างานของเรากับของทางวุฒิสภาในรายละเอียดยังมีอะไรต่างกันเยอะเกินกว่าจะปรับนิดๆ หน่อยๆ แล้วมาใช้ฟรีอย่างที่ตั้งใจทีแรก คงต้องมีค่าตอบแทนให้เขาบ้างตามสมควร

อันที่จริง หน่วยราชการในประเทศไทยต่างก็ทำงานธุรการทั่วไป หรือที่เรียกว่า Back Office โดยอาศัยระเบียบราชการอันเดียวกัน ไม่ว่าจะงานสารบรรณ งานด้านการคลัง พัสดุ การยืมใช้รถราชการ การใช้ห้องประชุม ฯลฯ อาจจะแตกต่างกันบ้างเพียงในรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แต่ในการจัดจ้างจัดทำระบบงานสารสนเทศแล้ว กลายเป็นว่า แต่ละหน่วยงานต่างก็แยกกันจัดจ้างจัดทำระบบงานของตนเองด้วยงบประมาณปีละไม่ใช่น้อยๆ ในอีกทางหนึ่ง การที่หน่วยราชการแห่งใดจะเอาระบบที่ตนเองจัดจ้างแล้วไปเอื้อเฟื้อให้หน่วยราชการแห่งอื่นใช้ฟรีๆ ก็อาจติดขัดปัญหาต่างๆ เช่น บริษัทที่รับจ้างอาจไม่ให้ Source Code ไว้ ระเบียบที่ใช้จริงมีการผิดเพี้ยนกันบ้าง หรือการต้องมี Hardware เช่น Server ที่สเปคสูงรองรับ ฯลฯ

ทางออกหนึ่งที่น่าคิดคือการพัฒนาระบบงานให้อยู่ในระบบ Open Source คือการเปิดเผย Source Code สู่สาธารณะให้นำไปดัดแปลงใช้กันได้ตามความพอใจ แต่ในทางปฏิบัติ บริษัทที่จัดทำโปรแกรมคงไม่ประสงค์จะเข้าสู่ระบบนี้เป็นแน่ ในทางราชการ แม้จะมีหน่วยงานด้านไอทีออกมาเรียกร้องให้มีการใช้ Open Source แต่ในความหมายของเขาจะเป็นแค่ระบบปฏิบัติการ Linux หรือ Pladao Office อะไรทำนองนั้น หลังๆ อาจจะมีโปรแกรมสำเร็จรูปเพิ่มอีกบางตัว เช่น โปรแกรมแต่งภาพ หรือ Web Browser

แต่กับระบบงาน Back Office ที่หน่วยราชการต้องใช้(เกือบจะ)เหมือนๆ กันภายใต้ระเบียบเดียวกันนี้ยังไม่มีการพุดถึงเลย!