สิ่งหนึ่งที่ถูกสร้างขึ้นแล้วถูกสอนให้เชื่ออย่างโงหัวไม่ขึ้น คือ "พม่าเป็นศัตรูถาวรของไทย" มีปรากฏการณ์ให้เห็นสดๆ ร้อนๆ กรณี "ตามล่าหาจะเด็ด" แล้วได้ "จะเด็ด" ตามต้องการ แต่ถูกประท้วงและต่อว่าต่อขานไม่ควรสร้างละครเรื่องนี้จากกลุ่มชนผู้รักชาติไทยตามคำสั่งสอนจาก ประวัติศาสตร์ "ไทย" แห่งชาติ ที่เขียนอย่างคลุ้มคลั่งเมื่อเกือบ ๑๐๐ ปีมาแล้ว ซึ่งเท่ากับ "จะเด็ด" โดนรังแกอย่างไม่เป็นธรรม

          ทีนี้เห็นจริงหรือยังว่า ประวัติศาสตร์ "ไทย" แห่งชาติ เป็นจอมบงการตัวจริงให้เกิดความบาดหมางอย่างไร้สติ และไม่สมานฉันท์ด้วยสันติวิธี

          ไทยรบพม่า เป็นพระนิพนธ์ของ สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ที่ทรงศึกษารวบรวมเหตุการณ์ความขัดแย้งระหว่างรัฐราชวงศ์ลุ่มน้ำเจ้าพระยา กับรัฐราชวงศ์ลุ่มน้ำอิรวดี-สาละวิน แล้วทรงอธิบายเพิ่มเติมไว้ในพระนิพนธ์เรื่อง เที่ยวเมืองพม่า ว่าในสงครามประวัติศาสตร์ยังไม่มีชาติไทย-ชาติพม่า เป็นแต่ความขัดแย้งแล้วสู้รบกันระหว่างราชวงศ์ที่ปกครองกรุงศรีอยุธยากับราชวงศ์ที่ปกครองหงสาวดี ทั้งหมดไม่เกี่ยวกับชาติทั้งชาติไทย-ชาติพม่าที่เพิ่งมีขึ้นภายหลัง และไม่เกี่ยวกับประชาชน-ประชาชาติ

ภาพยนตร์ประวัติศาสตร์ที่ผมนำมาเสนอในคอลัมน์นี้ โดยส่วนใหญ่จะเป็นหนังฮอลลีวู้ด มีหนังชาติอื่นบ้าง แน่นอนว่าเป็นการสร้างจากมุมมองของชาติที่สร้าง แต่พยายามนึกย้อนหลังดูแล้ว ทหารอเมริกันในหนังบางเรื่องอาจเรียกทหารเยอรมันว่าพวก Kraus หรือเรียกทหารญี่ปุ่นว่า The Japs ให้ได้ยินบ้างประปราย ซึ่งเป็นเรื่องของภาษาทหารในยุคนั้น แต่ยังนึกไม่ออกว่ามีหนังเรื่องไหนที่จะประณามชาติที่เป็นฝ่ายตรงข้ามในสงครามอย่างสุดๆ ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม ในแบบที่ผมเคยเห็นในหนังหรือละครประวัติศาสตร์ไทยเลย (หรือมีแต่ผมลืมหรือยังไม่ได้ดูก็วานบอกกันบ้าง)

เพราะหนังของฝรั่งเขาจะไปพูดเรื่องสาเหตุการแพ้ชนะในสงคราม (เช่น ทำไมเพิร์ลฮาเบอร์ถึงโดนถล่มยับ ทำไมสัมพันธมิตรจึงถูกเยอรมันตีโต้ไม่เป็นกระบวนใน Battle of the Bulge แล้วพลิกสถานการณ์กลับมาได้ ฯลฯ ) หรือไม่ก็ชีวิตของคนที่ต้องตกไปอยู่ในสถานการณ์นั้นๆ (ชีวิตทหารในกองพันที่ 1 ทบ.สหรัฐ หรือ The Big Red One หรือชีวิตทหารสงครามโลกครั้งที่หนึ่งใน  All Quiet on the Western Front ฯลฯ) เป็นส่วนใหญ่

ขณะที่พี่ไทยเรายังฝังหัวกับประวัติศาสตร์ที่มองชาติเพื่อนบ้านเป็นผู้ร้ายยันเต

เดือนก่อนนู้นเคยอ่านบทความในวารสารศิลปวัฒนธรรม ซึ่งวิเคราะห์ความพ่ายแพ้ของเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ไว้อย่างน่าศึกษามาก

หากจะให้คนไทยกับคนลาวต่างฝ่ายต่างสร้างหนังประวัติศาสตร์เกี่ยวกับเจ้าอนุวงศ์แล้ว คงไม่แคล้วออกมาเป็นคนละเรื่องคนละเวอร์ชัน ต่างฝ่ายต่างยกย่องบรรพบุรุษตัวเอง ประณามฝ่ายตรงข้ามแหลกลาญแน่นอน

ไอ้ที่จะเห็นการวิเคราะห์ความพ่ายแพ้ของเจ้าอนุวงศ์อย่างเป็นเหตุเป็นผลเหมือนในบทความวิชาการหรืออย่างในภาพยนตร์ต่างประเทศที่กล่าว คงเป็นเพียงความฝันเท่านั้น